تشریح شاخصهای ۵ گانه جامعه اطلاعاتی در فضای سایبر از سوی شکرخواه

جایگاه فرهنگ در خطوط عمل جامعه اطلاعاتی

تشریح شاخصهای ۵ گانه جامعه اطلاعاتی در فضای سایبر از سوی شکرخواه

ارتباطات > فضای سایبر - همشهری آنلاین:
دکتر شکرخواه با ارائه تقسیمبندی شاخصهای ۵ گانه جامعه اطلاعاتی از رفتار جوامع در قبال فضای سایبر، گفت: در حوزه نسبت فرهنگ، فضای سایبر و جامعه اطلاعاتی با یک اختلاط مواجه هستیم.

به گزارش همشهری آنلاین، دکتر یونس شکرخواه در نشست بينالمللي «سلامت و سبك زندگي: فرهنگ و فضاي مجازي» در دانشكده مطالعات جهان دانشگاه تهران، ضمن اینکه فرهنگ، فضای سایبر و جامعه اطلاعاتی را به عنوان اضلاع یک مثلت نامید، رفتار جوامع در برابر فضای سایبر را در قالب شاخصهاي ۵ گانه جامعه اطلاعاتي بررسی کرد و گفت: گروه اول (Skaters) به گونهای شتابان در مسیر دنیای دیجیتال گام برمیدارند، گروه دوم (Striders) با گامهای بلند و موثر در راه دیجیتالی شدن حرکت میکنند، گروه سوم (Sprinters) در صدد هستند راههای استفاده هر چه بیشتر از تکنولوژیها را فراهم آورند، گروه چهارم (Strollers) مسائل دیجیتال را چندان جدی نمیگیرند و محدودیتهای مالی هم دارند و گروه پنجم (Starters) نیز جزو تازهواردان به عرصه دیجیتال به حساب میآیند.

عضو هیئت علمی دانشکده مطالعات جهان با بیان اینکه افراد حاضر در گروه اول (Skaters) پیشتازان تغییرات فضای سایبری هستند، خاطرنشان کرد: افراد این گروه در دایره سایبر قرار میگیرند نه در دایره رسانههای الکترونیک و رسانههای چاپی و نه در کهکشان شفاهی.

وی افزود: با توجه به تقسیمبندی رفتار افراد نسبت به فضای سایبر، دیدن آدمهای مات که در حوزه سایبر، چابک هم نیستند، اصلا عجیب نیست. بنابراین در حوزه نسبت فرهنگ و فضای سایبر با یک اختلاط فرهنگی مواجه هستیم که خیلی هم پیدا و شفاف نیست و این وضعیت در گرهگاههای فرهنگ با فضای سایبر رخ میدهد.

شکرخواه یادآور شد: با ظهور ایمیل، نامه از جهان واقعی رخت بربست و ایمیل در جایی قرار گرفت که اکنون باید بپرسیم پست هوایی و زمینی واقعا کجاست؟ در تغییرات بوجود آمده نه تنها جایگزینی ایمیل با پست را شاهد هستیم بلکه در مصادیق دیگر میتوان «عبور» از ابزارهای سنتی را هم دید. با این حال معلوم نیست که برخي از جوامع سایبری کامل میشوندیا سنتی باقی میمانند و یا ترکیبی از این دو در زندگیشان جاری میشود.

این مدرس ارتباطات تصریح کرد: به نظر میرسد دو عامل از بین رفتن برخورد طبقاتی با تکنولوژیهای نوین ارتباطی و همچنین ارزانتر شدن این تکنولوژیها نظیر نقش اپلیکیشنها روند کاربرد وسیع تکنولوژیهای نوین ارتباطی و اطلاع رسان را از جنبهی تاثیر بر فرهنگ تسریع کرده است.

او درباره فرهنگ و فضای مجازی تنها به طرح یک نكته اکتفا کرد و گفت: در فضای سایبر محیطهای فرهنگی دچارگسستهایی شده که این گسست باعث شده یک جهان ارتباطی واقعی-مجازی دایر شود. فرد در خانهاش نشسته است و در حالی که روی «موسپد» خود جهانگردي ميكند، همزمان با یک دنیای بزرگتر با تمام تفاوتهای فرهنگی آن ارتباط میگیرد. بنابراین دیدن آدمهایی در این دوره که غذای بنگلادشی میخورند، ادکلن فرانسوی میزنند، شلوار ایرانی میپوشند و کت ایتالیایی دارند، چندان عجیب نیست. مات شدن هويتها محصول تلاقي فرهنگي در فضاي سايبري است كه بايد سمت و سوي خود را در آيند نشان دهد و به عبارت بهتر از جنبه سنت و مدرنيته يا تركيب اين دو اعلام وضعيت كند.

دکتر شکرخواه، در بخش دیگر سخنانش درباره جامعه اطلاعاتی، با مقدمهای درباره روند و نتایج نشستهای WSIS از 2003 تا 2015 اشاره کرد و گفت: این روند از 10 تا 12 دسامبر 2003 در ژنو کلید خورد که محصول آن در قالب دو سند قابل دستهبندی است؛ یکی «اعلامیه اصول، ایجاد و ساخت جامعه اطلاعاتی ؛ چالش جهانی هزاره جدید» بود که تحت عنوان سند بینش شناخته میشود و دیگری «سند طرح اقدام» که یازده خط عمل هم در آن جای دارد که به عنوان سند مأموریت نامیده میشود.

رئیس انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی، درباره تصمیمات اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی در ژنو (2003)، گفت: در اجلاس 2003 جمعی از کارشناسان زبده ایرانی توانستند 11 خط عمل را به طرح اقدام اضافه کنند.

وی در ادامه تشریح روند نشستهای WSIS پس از 2003 ، به یادآوری برگزاری اجلاس دوم در 16 تا 18 نوامبر 2005 در تونس پرداخت و به تدوین سند تعهد تونس با 40 ماده، سند دستور جلسه تونس برای جامعه اطلاعاتی با 122 ماده و باقی ماندن 11 خط عمل در دستور کار کشورها اشاره کرد و گفت: سه موضوعی که در دستور جلسه تونس برای جامعه اطلاعاتی قرار گرفت شامل مکانیزمهای مالی برای مواجهه با چالشهای ICT در توسعه (بندهای 3 تا 28)، حاکمیت اینترنت (بندهای 29 تا 82) و اجرا و تعقیب (بندهای 83 تا 122) بود.

رئیس انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی در بخش دیگر سخنانش به برشماری 11 خط عمل جامعه اطلاعاتی پرداخت شامل نقش مسئولان دولتی عمومی و تمامی ذینفعان در تصویب تکنولوژیهای ارتباطی و اطلاعرسان برای توسعه، زیرساخت اطلاعات و ارتباطات، دسترسی به اطلاعات و دانش، ظرفیتسازی، ایجاد اعتماد و امنیت در بکارگیری تکنولوژیهای ارتباطی و اطلاعرسان، فعالسازی محیط، کاربردهای تکنولوژیهای ارتباطی و اطلاعرسان، تنوع فرهنگی و هویت، تنوع زبان و محتوای محلی، رسانهها، جوانب اخلاقی جامعه اطلاعاتی و همکاری منطقهای و بینالمللی است.

دکتر شکرخواه که با موضوع «فرهنگ و فضای سایبر: ملاحظات سه ضلع فرهنگ، فضای سایبر و جامعه اطلاعاتی» سخنرانی میکرد، یادآور شد: هشتمین خط عمل جامعه اطلاعاتی، یعنی «تنوع فرهنگی و هویت»، خاص فرهنگ است كه اگر درست تعقيب شود تاثيرات عميقي بر عرصه فرهنگ باقي خواهد گذاشت.

او عنوان بند هشتم را تنوع فرهنگی و هویت، تنوع زبانی و محتوای محلی ذكر كرد و گفت اين ماده مشتمل بر 5 بند است و از اين قرار است:
دیدگاه ما درباره جوامع اطلاعاتی و دانش یک جهان دیجیتال بیشتر فرهنگی و با تنوع زبانی بیشتر است که در آن: تقریبا نیمی از زبانهای موجود در فضای سایبری حضور دارند، توسعه با درنظر گرفتن محتوای محلی، ملی و منطقهای اتفاق میافتد، نوآوری و خلاقیت بر دانش سنتی در تمامی حوزهها مبتنی است و باید بهصورت مناسب تقویت و حراست شود، فرهنگ در تمامی سیاستها و برنامههای توسعهای برای کاهش فقر و توسعه پایدار لحاظ میشود، به هویت فرهنگی، تنوع زبانی و فرهنگی، سنتها و مذاهب احترام گذاشته شده و تقویت مذاکره میان فرهنگها و شهروندان هدف است.

- - , .