خوانشهای متفاوت از یک متن

فرهنگ > هنر - فهیمه پناهآذر:
کوانتوم ازجمله گروههای تئاتری است که در این سالها آثار زیادی را به کارگردانی آرش دادگر روی صحنه برده و این روزها «اودیسه» را در تالار حافظ روی صحنه دارد.

متن اين نمايش با نگاهي تازه به شاهكار هومر نوشته شده و امين طباطبايي براي آماده كردن نمايشنامه نزديك به 2سال روي آن كار كرده است. با دادگر درباره ويژگيهاي كار تازهاش گفتوگو كردهايم.

• چطور شد علاوه بر كارگرداني در نمايش خودتان بازي هم كرديد؟

بعد از 6ماه تمرين احساس كردم به اين نمايش بايد يك نقش ديگر اضافه شود. از بدحادثه با توجه به اينكه كار گروهي بود و تمرينها را پشت سر گذاشته بوديم، نميتوانستم در آن مقطع بازيگري ديگر به گروه اضافه كنم، به همين دليل تصميم گرفتم خودم آن نقش را بازي كنم. اوديسه يك تجربه است و آوردن بازيگر در نيمههاي راه به صلاح نبود. كارگرداني و بازيگري 2مقوله جداست و تركيب آن هم سختيهايي در پي دارد.

• يكي از مشكلات گروههاي تئاتري ثبات است. با اين حال، گروه كوانتوم مدتهاست فعاليت ميكند.

به گروه 15نفري خودم افتخار ميكنم چراكه اعضاي گروه در همه برههها كنار هم بودند. اين گروه سالهاست نمايشهاي متعدد اجرا كرده و بهنظرم همه ويژگيهاي يك گروه تئاتري را دارد؛ انسجام، تفاهم، دوستي، صداقت و دوري از حاشيهها.

• اين روزها بازار بازتوليد آثار نمايشي رونق گرفته است. شما اين موضوع را چطور ميبينيد؟

فكر ميكنم اگر نتوانيم نمايشنامههاي اورجينال را هر سال روي صحنه بياوريم، طراوت و شادابي از تئاتر دور ميشود. بهنظرم بازتوليد آثار نمايشي ويژه شركتهايي است كه بازيگران خود را دارد و در عين حال با داشتن سالن اختصاصي ميتواند هر چند سال يكبار بازتوليد نمايشي هم داشته باشد و آثارش را در قالب رپرتوار روي صحنه ببرد اما در ايران كارگرداناني هستند كه بعد از مدتها با يك گروه جديد يك نمايش را بازتوليد و اجرا ميكنند.

• در كارنامه شما اجراي نمايشهايي چون «آژاكس»، «مكبث»، «كالون و قيام كاستليون»، «شاه لير» و... ديده ميشود. آيا اوديسه را هم بازنويسي و ايراني كرديد؟

ببينيد؛ هر متني كه انتخاب ميشود، پشت آن فكري وجود دارد و هرگز نميتوان يك متن را صرف خوش آمدن، انتخاب كرد. اوديسه را طباطبايي نوشته اما در نگارش من كارگردان هم حضور داشتم و تلاش كرديم در طول تمرين به نتيجه دلخواه برسيم. ما به متن اوديسه وفادار بوديم اما براساس انديشه خودمان به خوانش مجدد از آن رسيديم؛ خوانشي كه نگاه من كارگردان و نويسنده در آن وجود دارد.

• پس عين متن اوديسه را اجرا نكرديد؟

تماشاگر ايراني خيلي باهوش است و اگر بخواهيم فكر كنيم تماشاگر ميآيد نمايشي ميبيند و لذتش را ميبرد، سخت در اشتباهيم. اگر قرار بود فقط كاري اجرا شود، متن را بدون تغيير اجرا ميكرديم. تماشاگر تئاتر ميآيد از برداشتهاي متفاوت يك متن هم استفاده كند. مخاطب تئاتر اينگونه نيست كه نمايشي را ببيند، بخندد و برود. تئاتر ميتواند خوراكي براي دانش، تفكر و انديشه مخاطب باشد و نميتوان هر متني را روي صحنه برد.

• حماسه اوديسه در حافظ

«اوديسه» هومر روايت بازگشت اوليس يكي از سرداران جنگ تروا به سرزمين مادري است؛ سفري كه ۲۰ سال طول ميكشد و قهرمان داستان در آن ماجراهايي چون رفتن به سرزمين سيرونها، مواجه شدن با جادوگر موقرمز، مقابله با طوفان و... را از سر ميگذراند. حالا آرش دادگر به همراه گروه كوانتوم خوانش خود را از اين نمايشنامه معروف در تالار حافظ اجرا ميكند. اين نمايش تا نيمه دوم ارديبهشت هر روز ساعت 20با بازي حسام منظور، كامبيز اميني، امين طباطبايي، عمار عاشوري، آرش دادگر، نگار عابدي و سياوش دادگر اجرا ميشود.