بدون زبان مشترک نمیشود گفتوگو کرد

سینما و تلویزیون > سینمای ایران - محمدعلی نجفی:
اختلاف میان نسلها یکی از مهمترین موضوعات جامعه ایران است؛ موضوعی که منحصر به این دوران نیست و در ادوار گذشته هم شاهد این مسئله بودهایم. هرچند به نظر میرسد فاصله میان نسلها در روزگار معاصر شدت یافته است.

نكتهاي كه بايد مورد توجه قرار گيرد امكان برقراري ديالوگ ميان نسلهاي مختلف است. اينكه پدران و پسران چگونه ميتوانند در موضوعي مشخص به فهم مشترك برسند، نه الزاما به اين معنا كه يكديگر را متقاعد كنند بلكه در اين سطح كه ميانشان امكان برقراري ارتباط و فهم از موضوع وجود داشته باشد، موارد زيادي را ميتوان مثال زد كه متولدان دهههاي 60 و 70 بهگونهاي رفتار ميكنند كه رفتارشان نه براي متولدان دهه 30 يا 40 كه حتي براي دهه پنجاهيها هم قابل درك نيست.

به تعبيري ديگر نسل جديدي كه از راه رسيده، جهاني دارد و با زباني گفتوگو ميكند كه اين دنيا و زبان براي نسلهاي قبلي قابل ادراك نيست. نتيجه اينكه نهتنها پدران از عوالم پسران سردرنميآورند كه گاهي وقتها برادر بزرگتر نيز قادر نيست با برادر 10 سال كوچكتر از خودش ارتباط برقرار كند. نسل من بزنگاههايي چون كودتاي 28مرداد32، 15خرداد42 و انقلاب اسلامي57 را در حافظه تاريخياش ثبت كرده است. يكي دو نسل بعد انقلاب و دوران دفاع مقدس را از سر گذراندهاند.

جهان در گذر سالها تحولات گستردهاي را پشتسر گذاشته است و حالا با نسلي مواجهيم كه با دستاوردهاي جهان ديجيتال رشد ميكند. با تعبير برخي از دوستان كه نسل امروز را بهواسطه حضور گسترده در شبكههاي مجازي بيسواد ميدانند موافق نيستم. درواقع فاصلهاي كه ميان نسلها ايجاد شده، درهاي عميق از سوءتفاهمها را شكل داده كه نتيجهاش فقدان گفتمان مشترك است و نمود آن نبودن امكان برقراري گفتوگوي بيننسلي است.

يكي از بزرگترين موانع بر سر راه گفتوگو، دستكم گرفته شدن نسل جديد از سوي نسلهاي پيشين است. نسلي كه شايد ما سبك زندگي، تفريحات و اساسا نگاهشان به جهان را نپسنديم، اما اين الزاما به اين مفهوم نيست كه آنها سطحي، شتابزده و بيدقت هستند. اتفاقا نسل امروز بسيار باهوش است و شايد همين هوش باعث شود برخي از اشتباههايي كه ما مرتكب شديم را تكرار نكند.

براي رسيدن به درك متقابل ابتدا بايد موضوع را آسيبشناسي كنيم. اينكه دلايل تقابل ميان نسلها چيست و چگونه ميتوان به فهم لازم براي شناخت بيشتر و دقيقتر رسيد، در قدم اول بايد كوشيد تاجهان ديجيتال را شناخت و دغدغههاي جوان امروز را بهجاي تخفيف و تحقير به درستي تحليل كرد. لازمه گفتوگو، داشتن زبان مشترك است در غير اين صورت امكان رسيدن به گفتمان صحيح و اصولي را نخواهيم يافت. گام اول را كه برداشتيم تازه به مسئله فرهنگ ميرسيم؛ موضوعي كه بزرگترين چالش جامعه ماست و اين خود يك داستان ديگر است.

• نويسنده و كارگردان سينما

همشهری...