چگونه به بحرانی فراتر از خشکسالی تبدیل شد؟؛ روایت سه شهر از یک بحران؛

مشهد، اصفهان و همدان سه روایت متفاوت از یک بحران مشترک دارند. بحرانی که کارشناسان در نخستین نشست تخصصی «شهر و آب» ریشه آن را فراتر از خشکسالی و در شیوه حکمرانی و مدیریت منابع آب دانستند.

همشهری آنلاین: نخستین نشست تخصصی شهر و آب با عنوان «سه شهر، سه روایت از بحران آب؛ مشهد، اصفهان و همدان» با تاکیدبر یک مسئله مشترک برگزار شد. بحران آب تنها حاصل نزول بارش و خشکسالی نیست و بخشی از آن به شیوه حکمرانی، بیشتر شدن مصارف و کنار گذاشته شدن مردم از مدیریت منابع آب بازمی‌گردد. کارشناسان حاضر در این نشست تاکیدکردند که ادامه سیاست‌های موجود و توسعه متناسب نبودن با ظرفیت‌های آبی، بحران را تشدید کرده و حل آن نیازمند تغییر رویکرد از مدیریت متمرکز و دولتی به حکمرانی مشارکتی و حضور واقعی مردم و بهره‌ برداران است.

طبق گزارش همشهری آنلاین، در این نشست که به صورت وبینار و با حضور محمد علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنعت، معدن و کشاورزی خراسان رضوی، بیتا روحی، رئیس کمیته بازسازی و بازتوانی کمیسیون پیشگیری و مدیریت بحران کلانشهرهای کشور و محمدعلی طرفه، مدیرعامل و رئیس پیشین هیات مدیره شرکت آب منطقه‌ای اصفهان برگزار شد، وضعیت منابع آب و تجربه سه شهر مشهد، اصفهان و همدان مورد ارزیابی قرار گرفت.

ابتدا محمد علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنعت، معدن و کشاورزی خراسان رضوی با تشریح وضعیت منابع آب مشهد گفت: دشت مشهد با وسعت حدود ۳۴۰۰ کیلومتر مربع، بیش از ۶ هزار حلقه چاه بهره‌برداری‌شده دارد و برداشت آب در آن به حدود ۱۳۰ درصد آب تنوینپذیر رسیده است. به گفته او، بیش از ۸۵ درصد مساحت این دشت با فرونشست مواجه است و در برخی مناطق، سطح آب زیرزمینی سالانه سه تا چهار متر افت می‌کند.

علایی ریشه بخش مهمی از بحران آب کشور را در مدیریت متمرکز و دولتی منابع آب دانست و با تاکید بر ضرورت بازگشت مردم، کشاورزان و تشکل‌های محلی به فرآیند تصمیم‌گیری تاکید کرد: تجربه تاریخی قنات‌ ها و نمونه‌ های اجراشده در خراسان رضوی نمونه ای است که مشخص می‌کند بدون مشارکت بهره‌برداران، هیچ دولتی به تنهایی قادر به حل بحران آب نخواهد بود.

او تصریح کرد: راهکار بحران آب بیش از آنکه به سدسازی، انتقال آب یا رشد بودجه وابسته باشد، به مدیریت تقاضا، رشد بهره‌ وری، بازچرخانی پساب و مشارکت واقعی مردم نیاز دارد.

در بخش دیگری از نشست، محمدعلی طرفه با تشریح وضعیت زاینده‌رود گفت: توسعه شهر، صنعت و کشاورزی در این حوضه طی دهه‌های گذشته بر مبنای منابع آبی پیش‌بینی‌شده‌ای انجام شده که بخشی از آنها هرگز تحقق پیدا نکرد. به گفته او، در یکی از آخرین برنامه‌های مدیریت حوضه، حدود یک میلیارد و ۸۶۰ میلیون مترمکعب منابع آب در برابر بیش از ۲ میلیارد و ۲۶۰ میلیون مترمکعب مصرف پیش‌بینی شده بود.

طرفه تاکید کرد: ادامه توسعه مصرف در حوضه زاینده‌رود توانایی‌پذیر نیست و مدیریت تقاضا، نزول مصرف، بازچرخانی پساب و مشارکت مردم و تشکل‌های مدنی باید به محور سیاست‌های آینده تبدیل شود.

بیتا روحی، رئیس کمیته بازسازی و بازتوانی کمیسیون پیشگیری و مدیریت بحران کلانشهرهای کشور نیز در این نشست ، تجربه همدان را تشریح کرد و گفت: این شهر در اوج بحران آب در شهریور ۱۴۰۱ برای تامیت آب به تانکرهای سیار وابسته شد و حتی مراکز درمانی با مشکل تامین آب مواجه بودند.او این بحران را حاصل چند دهه چالش در حکمرانی آب، کم شدن بارش و فرسودگی زیرساخت‌ ها عنوان کرد.